Cải tiến quy trình sản xuất để nâng cao chất lượng vắc xin đạt chứng nhận WHO-PQ – bài học từ vắc xin thủy đậu Barycela của GC Biopharma (Hàn Quốc).

Quy trình sản xuất vắc xin thủy đậu Barycela hiện đại đạt WHO-PQ tại GC Biopharma. Ảnh: NAVIVA Group

Chứng nhận Tiền thẩm định của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO Prequalification – WHO-PQ) được xem như “tấm hộ chiếu vàng”, khẳng định chất lượng, an toàn và hiệu quả của vắc xin, đồng thời mở ra cánh cửa tiếp cận thị trường toàn cầu, đặc biệt là các chương trình mua sắm của Liên Hợp Quốc, UNICEF và nhiều tổ chức quốc tế.

Vắc xin là chế phẩm sinh học đặc biệt, đòi hỏi điều kiện sản xuất vô trùng ở mức cao nhất. Các yêu cầu về thực hành sản xuất tốt (GMP) WHO liên tục được cập nhật, trong đó nổi bật là tài liệu kỹ thuật về sản xuất dược phẩm vô trùng (WHO.TRS 1044. phụ lục 2) ban hành năm 2022 [1]. Những quy định này đặt ra thách thức không nhỏ cho các nhà sản xuất vắc xin:

– Nhà xưởng và thiết bị: phải đáp ứng yêu cầu sản xuất khép kín, tự động hóa cao, đặc biệt ở khâu đóng ống vô trùng.

– Quy trình sản xuất cần giảm tối đa thao tác thủ công, tăng cường kiểm soát nguy cơ ô nhiễm.

– Nhân sự phải có trình độ cao, được đào tạo chuyên sâu, hạn chế số lượng người tham gia trực tiếp.

– Nguồn nguyên liệu phải đạt chuẩn quốc tế và được chuẩn hóa đồng bộ.

Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế để tiếp cận chứng nhận WHO-PQ. Cơ quan quản lý dược quốc gia (NRA) của Việt Nam đã được WHO công nhận, khẳng định hệ thống quản lý dược vận hành ổn định, hiệu quả [2].

Cùng với đó, Việt Nam hiện đã làm chủ công nghệ sản xuất nhiều loại vắc xin tiềm năng nằm trong danh mục WHO ưu tiên tiền thẩm định, như vắc xin sởi, vắc xin phối hợp sởi – rubella, vắc xin phòng tiêu chảy cấp do virus rota, vắc xin BCG và vắc xin viêm gan B [3].

Các vắc xin này của Việt Nam đều có các yêu cầu về chất lượng quốc tế tương tự như vắc xin thủy đậu Barycela của GC Biopharma, một vắc xin sau khi áp dụng các cải tiến về quy trình sản xuất để nâng cao chất lượng sản phẩm đã đạt ngay chứng nhận tiền thẩm định WHO-PQ.

GC Biopharma (Hàn Quốc) đã phát triển thành công và được cấp phép vắc xin thủy đậu sống, giảm độc lực từ chủng MAV/06 – vắc xin thế hệ 1 từ năm 1993. Vắc xin lưu hành tại nhiều quốc gia trên thế giới với tên thương mại là Varicella và được cấp phép tại Việt Nam từ năm 2008.

Vắc xin Varicella đã chứng minh tính an toàn và hiệu quả phòng bệnh thủy đậu qua nhiều năm sử dụng. Trước những yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt của WHO cũng như tiêu chuẩn cao của các quốc gia nhập khẩu vắc xin, hướng tới việc đạt được chứng nhận chất lượng tiền thẩm định WHO-PQ là đích đến của vắc xin thủy đậu cải tiến – vắc xin thế hệ 2 – Barycela. GC Biopharma đã triển khai một chương trình cải tiến toàn diện và liên tục – từ nhà xưởng, thiết bị đến quy trình sản xuất và nguyên liệu đầu vào.

Barycela là vắc xin thủy đậu thế hệ mới do GC Biopharma (Hàn Quốc) sản xuất Ảnh: NAVIVA Group

Các cải tiến quan trọng với vắc xin thủy đậu thế hệ 2 – Barycela – Chìa khóa đạt WHO-PQ đó là:

– Tự động hóa và công nghệ sử dụng một lần (single-use): Toàn bộ dây chuyền tinh chế, đóng ống, đông khô hoàn toàn tự động, khép kín; áp dụng công nghệ single-use (SUT) sử dụng các thiết bị tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm chỉ dùng một lần trong các giai đoạn nuôi cấy tế bào, gây nhiễm, nhân virus và thu hoạch. Điều này giúp giảm tiếp xúc con người, hạn chế nguy cơ nhiễm chéo và loại bỏ hoàn toàn việc sử dụng kháng sinh trong quy trình sản xuất, hướng tới tính an toàn tối ưu cho sản phẩm, giảm nguy cơ dị ứng ở người được tiêm vắc xin.

– Nâng cao độ ổn định sản phẩm: Bổ sung Urê trong quá trình pha trộn giúp duy trì hiệu giá virus ổn định hơn khi biến động nhiệt độ trong sản xuất, vận chuyển và bảo quản. Hiệu giá tối thiểu cuối thời hạn bảo quản đạt ≥ 3.800 PFU, cao hơn đáng kể so với mức ≥ 1.400 PFU của vắc xin thế hệ 1.

– Thay đổi dòng tế bào sản xuất: Chuyển từ dòng tế bào LuMA sang dòng tế bào MRC-5 – dòng tế bào lưỡng bội đã được WHO công nhận, sử dụng rộng rãi và phù hợp cho sản xuất quy mô lớn, ổn định về di truyền.

Nhờ những cải tiến này, vắc xin thủy đậu thế hệ 2 từ chủng MAV/06, với tên thương mại Barycela đã chính thức được WHO cấp chứng nhận tiền thẩm định (WHO-PQ) từ năm 2023. Đến năm 2025, vắc xin được cấp phép lưu hành và sử dụng tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác như Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Libya, Brazil…

Bài học từ Hàn Quốc khẳng định, WHO-PQ không phải là đích đến ngắn hạn mà là một hành trình dài, đòi hỏi tầm nhìn chiến lược, đầu tư bài bản và cải tiến liên tục. Chuẩn hóa nguyên liệu, nâng cấp nhà xưởng, hiện đại hóa thiết bị và xây dựng hệ thống quản lý chất lượng toàn diện chính là những yếu tố then chốt.

Không chỉ nhằm “đạt chuẩn WHO”, khi áp dụng được những cải tiến này sẽ giúp nâng cao chất lượng vắc xin Việt Nam, giảm rủi ro sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh quốc tế và mở rộng cơ hội xuất khẩu. Quan trọng hơn, đó là bước đi cần thiết để vắc xin Việt Nam khẳng định vị thế trên bản đồ công nghiệp vắc xin toàn cầu.

Tài liệu tham khảo:

1. WHO, WHO good manufacturing practices for sterile pharmaceutical products, Annex 2, WHO Technical Report Series 1044, 2022, https://www.who.int/publications/m/item/trs1044-annex2, ngày truy cập 14/12/2025

2. WHO, List of National Regulatory Authorities (NRAs) operating at maturity level 3 (ML3) and maturity level 4 (ML4), https://www.who.int/publications/m/item/list-of-nras-operating-at-ml3-and-ml4, ngày truy cập 14/12/2025

3. WHO, Vaccines Prequalification Priority List 2024 – 2026, https://extranet.who.int/prequal/vaccines/vaccines-eligible-who-prequalification, ngày truy cập 14/12/2025

Nguồn: Báo lao động