1. Bệnh viêm màng não do não mô cầu nguy hiểm như thế nào và vì sao cần tiêm phòng sớm?
Bệnh viêm màng não do não mô cầu là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có khả năng tiến triển rất nhanh và để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Tác nhân gây bệnh lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp, đặc biệt trong môi trường đông người như trường học, ký túc xá, doanh trại hoặc khu dân cư có mật độ cao [1], [2].
Trên thực tế, bệnh có thể khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt cao, đau đầu, cứng gáy, buồn nôn và rối loạn ý thức. Trong nhiều trường hợp, bệnh nhanh chóng tiến triển thành viêm màng não mủ hoặc nhiễm khuẩn huyết, với tỷ lệ tử vong cao và nguy cơ để lại di chứng lâu dài như mất thính lực, tổn thương thần kinh hoặc hoại tử chi ngay cả khi được điều trị tích cực [1].
Tại Việt Nam, tình hình dịch tễ cho thấy bệnh vẫn đang có xu hướng gia tăng. Năm 2025, cả nước ghi nhận gần 100 ca mắc não mô cầu, trong đó có ít nhất 3 trường hợp tử vong. Từ đầu năm 2026 đến nay, đã ghi nhận 24 ca mắc với 4 ca tử vong [6], [10]. Một số ổ dịch cục bộ gần đây như tại Cà Mau hay các trường hợp tử vong ở trẻ em cho thấy tính chất nguy hiểm và khó dự đoán của bệnh. Theo Cục Phòng bệnh, số ca mắc hiện đang cao hơn so với cùng kỳ năm trước, cho thấy nguy cơ bùng phát vẫn hiện hữu [10].
Các nghiên cứu dịch tễ học tại Việt Nam cũng cho thấy hai nhóm huyết thanh B và C chiếm tới khoảng 92,3% các trường hợp mắc bệnh, nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc tiêm chủng phòng bệnh đối với hai nhóm này [7]. Theo khuyến nghị của các tổ chức y tế toàn cầu, tiêm vắc xin là biện pháp hiệu quả nhất để giảm tỷ lệ mắc và kiểm soát dịch bệnh trong cộng đồng [2].
Hình ảnh: Bệnh viêm màng não mô cầu.
2. Vắc xin phòng bệnh viêm màng não do mô cầu VA-MENGOC BC là gì?
VA-MENGOC BC là vắc xin phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu nhóm huyết thanh B và C, được thiết kế nhằm tạo miễn dịch chủ động chống lại hai type vi khuẩn gây bệnh phổ biến nhất hiện nay. Vắc xin là sự kết hợp giữa protein màng ngoài (OMP) của não mô cầu nhóm B và polysaccharide vỏ của nhóm C, được hấp phụ trên hydroxit nhôm nhằm tăng cường đáp ứng miễn dịch [8].
VA-MENGOC BC: VẮCXIN PHÒNG BỆNH NÃO MÔ CẦU TYPE B&C
3. Nền tảng khoa học và dữ liệu thực tiễn lâu dài
Một trong những điểm nổi bật của VA-MENGOC BC là nền tảng dữ liệu khoa học và thực tiễn đã được tích lũy trong thời gian dài. Vắc xin được nghiên cứu từ cuối thế kỷ 20, với các công trình khoa học được công bố trên các tạp chí uy tín như The Lancet, chứng minh khả năng tạo miễn dịch hiệu quả đối với não mô cầu nhóm B [3].
Các nghiên cứu tiếp theo và dữ liệu hậu mãi cho thấy vắc xin có tính an toàn cao và khả năng sinh miễn dịch tốt trong các chương trình tiêm chủng quy mô lớn [4]. Theo Tổ chức Y tế Liên Mỹ (PAHO), VA-MENGOC BC đã được triển khai trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại hơn 15 quốc gia và đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát dịch bệnh [5].
Tại Việt Nam, nhu cầu sử dụng vắc xin phòng não mô cầu là rất lớn do đặc điểm dịch tễ lưu hành chủ yếu nhóm B và C. Sau hơn 15 năm sử dụng với trên 9 triệu liều, các báo cáo cho thấy vắc xin có hồ sơ an toàn tốt và hiệu quả bảo vệ cao, với hiệu lực bảo vệ có thể đạt từ 80–100% và tỷ lệ phản ứng rất thấp (khoảng 1/1.000.000 liều) [7].
Ngoài ra, nhờ đặc tính kháng nguyên của phức hợp màng ngoài (OMV), vắc xin còn có khả năng tạo đáp ứng miễn dịch chéo đối với một số chủng Neisseria khác, góp phần mở rộng hiệu quả bảo vệ trong thực tế [9].
4. Hiệu quả và độ an toàn trong thực hành tiêm chủng
Tính hiệu quả và an toàn của vắc xin VA-MENGOC BC đã được ghi nhận trong cả nghiên cứu và thực hành lâm sàng tại Việt Nam. Một nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Đồng TP.HCM trên 1.200 trẻ em cho thấy tỷ lệ mắc bệnh do não mô cầu nhóm B và C giảm khoảng 80% sau khi triển khai tiêm chủng, đồng thời tỷ lệ tạo kháng thể đạt trên 95% và không ghi nhận phản ứng nặng [7].
Một báo cáo khác trên 800 trẻ em cũng ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh giảm khoảng 75% sau tiêm, với hơn 85% trẻ đạt mức kháng thể bảo vệ [7].
Về tính an toàn, các phản ứng sau tiêm nhìn chung ở mức nhẹ và thoáng qua, thường gặp như đau tại chỗ tiêm, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi. Những triệu chứng này thường xuất hiện trong 24 giờ đầu và tự hồi phục sau vài ngày, trong khi các phản ứng nghiêm trọng được ghi nhận là rất hiếm [8].
Chính nền tảng dữ liệu lâm sàng và thực tế phong phú này đã giúp VA-MENGOC BC trở thành một lựa chọn đáng tin cậy trong các chương trình tiêm chủng cộng đồng.
Hỉnh ảnh: Tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh an toàn và hiệu quả.
5. Lịch tiêm và đối tượng chỉ định
VA-MENGOC BC được chỉ định cho người từ 6 tháng đến 45 tuổi với lịch tiêm cơ bản gồm hai liều, mỗi liều 0,5 ml, cách nhau từ 6 đến 8 tuần. Vắc xin được tiêm bắp sâu theo đúng hướng dẫn chuyên môn nhằm đảm bảo hiệu quả miễn dịch tối ưu. [8].
Vắc xin đặc biệt được khuyến nghị cho những người sống trong môi trường tập thể hoặc khu vực có nguy cơ dịch tễ cao, nơi vi khuẩn dễ lây lan và gây bùng phát dịch.
6. Lưu ý về tính an toàn và cách sử dụng
VA-MENGOC BC có hồ sơ an toàn tốt, tuy nhiên cần tuân thủ các khuyến cáo chuyên môn khi sử dụng. Vắc xin chống chỉ định ở những người có tiền sử quá mẫn với thành phần vắc xin hoặc hoãn tiêm ở những người đang mắc bệnh cấp tính có sốt. Cần thận trọng ở người suy giảm miễn dịch hoặc rối loạn đông máu [8].
Vắc xin phải được bảo quản ở nhiệt độ từ 2–8°C, không được đông băng và sử dụng đúng quy trình vô khuẩn. Việc đảm bảo dây chuyền lạnh đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hiệu lực của vắc xin.
7. Chủ động tiêm phòng – Giải pháp bảo vệ cộng đồng bền vững
Trong bối cảnh bệnh viêm màng não do não mô cầu vẫn có nguy cơ gia tăng và diễn tiến nhanh, việc chủ động tiêm phòng là một chiến lược quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng. Tiêm chủng không chỉ giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh mà còn góp phần kiểm soát dịch và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.
Với nền tảng khoa học vững chắc, dữ liệu thực tiễn lâu dài và hiệu quả đã được chứng minh, VA-MENGOC BC là một lựa chọn đáng tin cậy trong phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu, đặc biệt tại các quốc gia có nguy cơ dịch tễ cao như Việt Nam.
NAVIVA GROUP
“Sức khỏe cộng đồng là hạnh phúc của chúng tôi!”
Thông tin liên hệ
Website: www.naviva.com.vn
Email: info@naviva.com.vn
Hotline tư vấn: 0905 584 666
Công ty Cổ phần Vắc xin và sinh phẩm Nam Hưng Việt:
Địa chỉ: Số 89, đường Nguyễn Thị Thập, khu Him Lam, phường Tân Hưng,TP. HCM
SĐT: 028 2223 2425
Công ty Cổ phần Dược phẩm Tường Khuê:
Địa chỉ: Số 33 Lê Lai, phường Hải Châu, TP. Đà Nẵng.
SĐT: 0236 3538 666
Công ty Cổ phần WINBIO:
Địa chỉ: K7TT1 – SH19, Khu đô thị Starlake, Phường Xuân Đỉnh, Thủ đô Hà Nội
SĐT: 024 3795 6789
Tài liệu tham khảo:
[1] World Health Organization, “Meningococcal meningitis,” 2023. [Online]. Available: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/meningococcal-meningitis
[2] Centers for Disease Control and Prevention, “Meningococcal disease,” 2024. [Online]. Available: https://www.cdc.gov/meningococcal/index.html
[3] G. V. Sierra et al., “Vaccine against group B Neisseria meningitidis: Protection trial and mass vaccination results in Cuba,” The Lancet, vol. 338, no. 8776, pp. 1094–1098, 1991.
[4] O. Pérez et al., “Safety and immunogenicity of the VA-MENGOC-BC® vaccine,” Human Vaccines, vol. 5, no. 8, pp. 547–553, 2009.
[5] Pan American Health Organization, “VA-MENGOC-BC vaccine reports,” n.d. [Online]. Available: https://www.paho.org
[6] Bộ Y tế Việt Nam, “Hiệu quả của vắc xin phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu tại Việt Nam,” 2025.
[7] Bộ Y tế Việt Nam, “Hướng dẫn phòng chống bệnh não mô cầu,” n.d.
[8] Naviva Group / Nhà sản xuất, “Thông tin sản phẩm vắc xin VA-MENGOC BC,” n.d.
[9] R. F. Ochoa-Azze, “Cross-protection induced by VA-MENGOC-BC® vaccine,” Human Vaccines & Immunotherapeutics, vol. 14, no. 5, pp. 1064–1068, 2018.
[10] Báo Sức khỏe & Đời sống, “Đã có 4 ca tử vong do não mô cầu: Cần biết 4 khuyến cáo phòng bệnh của Bộ Y tế,” 2026. [Online]. Available: https://suckhoedoisong.vn/da-co-4-ca-tu-vong-do-nao-mo-cau-can-biet-4-khuyen-cao-phong-benh-cua-bo-y-te-16926041310563572.htm
