Huyết thanh kháng độc tố uốn ván (HTKĐTUV) tinh chế là dạng dung dịch không màu hoặc có màu vàng nhạt, có nguồn gốc từ huyết tương ngựa sau khi gây miễn dịch, chứa kháng thể đặc hiệu kháng độc tố uốn ván

THÀNH PHẦN:

• Globulin kháng độc tố uốn ván                            1500 đvqt
• Natri clorid (chất đệm)                                         0.85 – 0.9%
• Thimerosal (chất bảo quản)                                  ≤ 0.01%

CHỈ ĐỊNH:

• Dự phòng bệnh uốn ván trong trường hợp bị các vết thương, vết cắn súc vật
• Điều trị bệnh nhân bị uốn ván (khi đã có triệu chứng bệnh)

CHỐNG CHỈ ĐỊNH:

• Mẫn cảm với huyết thanh ngựa
• Những trường hợp có tiền sử dị ứng với HTKĐTUV nguồn gốc ngựa. Những trường hợp này nếu bắt buộc dùng nên dùng loại huyết thanh uốn ván nguồn gốc

CÁCH DÙNG VÀ LIỀU LƯỢNG:

• Tiêm bắp
• Liều lượng:

+ Dự phòng sau khi bị thương:

Liều thông thường HTKĐTUV ở người lớn và trẻ em để dự phòng sau khi bị thương là 1500 đvqt, tiêm càng sớm càng tốt sau khi bị thương. Tăng liều gấp đôi đối với vết thương dễ gây uốn ván hoặc chậm trễ khi bắt đầu tiêm phòng hoặc ở người có thể trạng quá cao

+ Điều trị uốn ván

Mặc dù liều điều trị tối ưu và liều có hiệu quả trong điều trị bệnh uốn ván còn chưa được xác định, liều khuyên dùng như sau:

Uốn ván sơ sinh: 5000 – 10000 đvqt

Trẻ em và người lớn: 50000 – 100000 đvqt, tiêm dưới da ½ liều và nửa còn lại tiêm bắp

TÁC DỤNG KHÔNG MONG MUỐN

• Sau tiêm HTKĐTUV, các phản ứng nhẹ như mệt mỏi, đau, đau khi ấn phải, căng cứng cơ, ban đỏ thường xảy ra tại vị trí tiêm và kéo dài trong một vài giờ. Các biểu hiện như sốt nhẹ, phát ban hay ban đỏ lan tỏa, phù mạch, viêm ở vị trí tiêm có thể gặp nhưng hiếm. Các phản ứng này thường nhẹ và dần dần tự khỏi, cần tự theo dõi diễn biến tình trạng phản ứng và tư vấn của bác sĩ khi cần thiết
• Sau tiêm HTKĐTUV có thể có các phản ứng toàn thân và tại chỗ nhẹ như mệt mỏi, sốt nhẹ, hoặc các biểu hiện dị ứng như ngứa, phù nề, nổi mề đay, phát ban, đau khớp hay ban đỏ lan tỏa từ chỗ tiêm, phù mạch và viêm tại chỗ nhưng ít gặp
• Mẫn cảm với HTKĐTUV biểu hiện bằng các phản ứng nặng tại chỗ và toàn thân, có thể xảy ra sau khi tiêm đặc biệt trong các trường hợp được tiêm nhắc lại nhất là đối với những người có tiền sử dị ứng. Những người có cơ địa dị ứng, người dùng huyết thanh nhiều lần thường có nguy cơ phản ứng dị ứng với huyết thanh như nổi mề đay, ngứa phù, viêm thận hay đã có những báo cáo hội chứng thận hư hoặc biểu hiện của bệnh huyết thanh nhưng hiếm gặp. Trường hợp nặng có thể bị phản ứng phản vệ nhưng hiếm gặp
• Biểu hiện phản ứng, dị ứng có thể xảy ra ngay tức thời sau khi tiêm huyết thanh, sau vài giờ, vài ngày hoặc thậm chí sau 7-10 ngày. Cần thông báo ngay cho bác sĩ các tác dụng không mong muốn gặp phải khi sử dụng HTKĐTUV

TƯƠNG TÁC THUỐC:

• HTKĐTUV tinh chế không ảnh hưởng đến khả năng tạo đáp ứng miễn dịch chủ động của cơ thể đối với vắc xin uốn ván do đó có thể sử dụng đồng thời HTKĐTUV với vắc xin uốn ván tuy nhiên không được dùng chung cùng một bơm tiêm và không được tiêm cùng vị trí vì HTKĐTUV có khả năng trung hòa giải độc tố uốn ván trong vắc xin
• HTKĐTUV tinh chế có thể ảnh hưởng làm giảm đáp ứng miễn dịch của một vài loại vắc xin vi rút sống như sởi, quai bị, rubella vì vậy nên sử dụng các vắc xin này sau khi tiêm HTKĐTUV tinh chế ít nhất 3 tháng. Trong trường hợp cần phải dùng vắc xin vi rút sống sớm hơn, nếu không có bằng chứng rõ ràng về chuyển đổi huyết thanh về đáp ứng miễn dịch đối với các vắc xin vi rút sống này thì có thể bổ sung thêm mũi vắc xin tăng cường sau mũi tiêm cuối cùng 3 tháng so với lịch tiêm chủng
• Do các chế phẩm globulin miễn dịch không ảnh hưởng đến các vắc xin sử dụng bằng đường uống như vắc xin bại liệt uống (vắc xin OPV), vắc xin thương hàn đường uống (Ty21a)… nên các vắc xin này có thể dùng đồng thời, trước hay sau khi dùng HTKĐTUV tinh chế

THẬN TRỌNG VÀ CẢNH BÁO:

• Cần phải tìm hiểu tiền sử dị ứng của bệnh nhân, sẵn sàng thuốc và các biện pháp chống sốc
• Không thử phản ứng (test da) cho tất cả các đối tượng có chỉ định sử dụng HTKĐTUV (SAT). Trong trường hợp cần thiết phải thử phản ứng (như tiền sử dị ứng với huyết thanh các loại đã dùng trước đó, tiền sử phản vệ với nhiều dị nguyên khác hoặc có tiền sử dị ứng với thuốc, bệnh dị ứng như viêm mũi dị ứng, hen phế quản,…) việc thử phản ứng phải được thực hiện tại chuyên khoa dị ứng-miễn dịch lâm sàng hoặc được thực hiện bởi các bác sĩ đã được tập huấn về phòng, chẩn đoán và xử trí phản vệ (thông tư 51/2017/TT-BYT ngày 29/12/2017)
• Những trường hợp trước đây chưa dùng huyết thanh ngựa, tiêm 1 lần hết liều
• Những trường hợp có kết quả phản ứng mẫn cảm dương tính thì phải dùng phương pháp giải mẫn cảm Besredka như sau: tiêm bắp hoặc tiêm dưới da liều 0,1 ml, theo dõi 30 phút, nếu không có phản ứng, tiếp tục tiêm liều 0,25 ml theo dõi 30 phút, nếu không có phản ứng xảy ra tiêm hết liều còn lại
• Trường hợp cần thiết có thể dùng các thuốc kháng histamin trước khi tiêm huyết thanh
• Trong trường hợp người bị giảm tiểu cầu hoặc bị rối loạn quá trình đông máu, vì có chống chỉ định tiêm bắp, trừ khi kết quả sử dụng lợi hơn rủi ro. Trong trường hợp này phải theo chỉ định của bác sĩ
• Thành phần của huyết thanh có chứa chất bảo quản thimerosal nên lưu ý đối với người đã bị phơi nhiễm với thủy ngân từ các nguồn khác nhau (thực phẩm, thuốc, vắc xin) trước khi tiêm HTKĐTUV

SỬ DỤNG CHO PHỤ NỮ CÓ THAI VÀ CHO CON BÚ

• Thời kỳ mang thai: Không dùng huyết thanh kháng độc tố uốn ván cho phụ nữ mang thai trừ trường hợp lợi ích cao hơn rủi ro và phải hỏi ý kiến của bác sĩ
• Thời kỳ cho con bú: Không chống chỉ định dùng huyết thanh kháng độc tố uốn ván đối với phụ nữ trong thời kỳ cho con bú, tuy nhiên trong trường hợp này phải hỏi ý kiến của bác sĩ vì hiện nay chưa có thông tin về sự phân bố của huyết thanh kháng độc tố uốn ván vào sữa mẹ hay không

QUÁ LIỀU VÀ XỬ LÝ

• Quá liều: Không có dữ liệu về sử dụng thuốc quá liều, không dùng quá liều chỉ định
• Cách xử trí khi dùng thuốc quá liều: Thông báo cho bác sĩ các tác dụng không mong muốn gặp phải khi sử dụng huyết thanh. Chưa có ghi nhận trường hợp nào được cho là quá liều